احیای یک بنای قاجاری در مسیر بازآفرینی هویت تاریخی غرب گلستان

موزه تاریخ بندرگز به‌عنوان یکی از پروژه‌های شاخص میراث‌فرهنگی در غرب استان گلستان، در بنایی تاریخی با پیشینه قاجاری و بازسازی‌شده در دوره پهلوی اول، در آستانه تبدیل‌شدن به یکی از مهم‌ترین کانون‌های فرهنگی و گردشگری منطقه قرار دارد؛ پروژه‌ای که با شتاب‌گرفتن عملیات اجرایی و افزایش اعتبارات، نوید بهره‌برداری آن در آینده‌ای نزدیک را می‌دهد.

ابوالفضل آذری فعال رسانه‌ای در یادداشتی نوشت: موزه تاریخ بندرگز در ساختمانی تاریخی جان گرفته که ریشه‌های آن به دوره قاجار بازمی‌گردد و در دوره پهلوی اول مورد بازسازی قرار گرفته است؛ بنایی که خود بخشی از تاریخ زنده این شهر بندری به شمار می‌رود و در سال ۱۳۸۴ به‌دلیل ارزش‌های تاریخی و معماری، در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

این بنای تاریخی اکنون به بستری برای روایت تاریخ، فرهنگ و هویت بندرگز تبدیل می‌شود؛ شهری که به‌واسطه موقعیت جغرافیایی، پیشینه بندری و نقش‌آفرینی در تحولات منطقه‌ای، همواره جایگاه ویژه‌ای در غرب استان گلستان داشته است.

در موزه تاریخ بندرگز، روایت گذشته تنها به نمایش اشیای قدیمی محدود نمی‌شود، بلکه بازدیدکنندگان با مجموعه‌ای از اسناد، عکس‌ها و اشیای تاریخی مواجه خواهند شد که سیر تحولات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی این شهرستان را به تصویر می‌کشد.

بازآفرینی مکان، رخدادهای تاریخی، معرفی مشاهیر و مفاخر بندرگز و پرداختن به آداب‌ورسوم و مردم‌شناسی منطقه از دیگر محورهای محتوایی این موزه است؛ رویکردی که تلاش دارد پیوندی عمیق میان گذشته و حال برقرار کند. در کنار این بخش‌ها، صنایع‌دستی بندرگز از گذشته تا امروز نیز در این موزه معرفی خواهد شد تا نقش هنرهای بومی در شکل‌گیری هویت فرهنگی منطقه برای نسل‌های مختلف بازگو شود.

عملیات اجرایی پروژه موزه تاریخ بندرگز از سال ۱۳۹۷ آغازشده و تا سال گذشته، مجموعاً ۱۲ میلیارد ریال اعتبار برای پیشبرد آن هزینه شده است؛ اعتباری که صرف مراحل اولیه مرمت و آماده‌سازی این بنای تاریخی شده است. با ورود به سال مالی ۱۴۰۳، تزریق ۴۰ میلیارد ریال اعتبار جدید، روند اجرای پروژه را شتاب بخشیده و باعث شده عملیات ساختمانی و تکمیلی آن با جدیت بیشتری دنبال شود.

در حال حاضر، عملیات ساختمانی این مجموعه باهدف اجرای بخش‌های الحاقی و موردنیاز در جریان است؛ بخش‌هایی که نقش مهمی در تکمیل کارکردهای فرهنگی و خدماتی موزه خواهند داشت. تهیه طرح محتوایی و معماری موزه از نخستین اقدامات انجام‌ شده در این پروژه بوده است؛ طرحی که تلاش کرده ضمن حفظ اصالت تاریخی بنا، پاسخگوی نیازهای یک موزه استاندارد و امروزی باشد. همچنین اقدامات اضطراری مرمتی در بنای اصلی شامل مرمت نماهای داخلی و بیرونی، درها، پنجره‌ها، کف، سقف و تزئینات معماری انجام‌شده تا از فرسایش و آسیب بیشتر این اثر تاریخی جلوگیری شود.

اجرای عملیات حصارکشی در ضلع جنوبی و تفکیک محوطه بنا نیز از دیگر اقدامات انجام‌ شده است که به سامان‌دهی حریم اثر و حفاظت بهتر از آن کمک می‌کند. باوجود پیشرفت‌های صورت‌گرفته، برای تکمیل پروژه اقداماتی نظیر ادامه عملیات مرمتی و ساختمانی، اجرای تأسیسات زیربنایی، محوطه‌سازی، تجهیز فضاها و انجام موزه‌آرایی همچنان ضروری است. یکی از بخش‌های مهم پیش‌بینی‌شده در این مجموعه، راه‌اندازی «خانه خلاق صنایع‌دستی» است؛ فضایی که می‌تواند به محلی برای تولید، عرضه و معرفی هنرهای بومی و سنتی بندرگز تبدیل شود.

برآوردها نشان می‌دهد برای اجرای کامل پروژه و بهره‌برداری نهایی از موزه تاریخ بندرگز، حدود ۱۸۰ میلیارد ریال اعتبار موردنیاز است؛ رقمی که تحقق آن نیازمند حمایت‌های ملی و استانی است. عرصه این اثر تاریخی ۲۶۰۰ مترمربع وسعت دارد و زیربنای بخش تاریخی آن ۴۵۹ مترمربع است؛ فضایی که هسته اصلی موزه را شکل می‌دهد و روایتگر تاریخ کهن بندرگز خواهد بود.

در طرح توسعه این مجموعه نیز بخش الحاقی با زیربنای ۴۳۵ مترمربع در حال احداث است تا ظرفیت‌های جدیدی برای فعالیت‌های فرهنگی، آموزشی و هنری فراهم شود. اهمیت این پروژه به حدی است که در تیرماه سال جاری، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی از آن بازدید کرد؛ بازدیدی که نقطه عطفی در روند تأمین منابع مالی پروژه به شمار می‌رود. در جریان این بازدید، مقرر شد با حمایت‌های ملی و استانی، منابع مالی لازم برای تکمیل پروژه اختصاص یابد تا زمینه بهره‌برداری از این مجموعه فرهنگی و تاریخی در سال آینده فراهم شود.

بهره‌برداری از موزه تاریخ بندرگز، تنها به حفظ یک بنای تاریخی محدود نخواهد شد، بلکه نقش مهمی در احیای هویت تاریخی و فرهنگی منطقه ایفا می‌کند. این موزه می‌تواند به یکی از مقاصد گردشگری فرهنگی غرب استان گلستان تبدیل شود و با جذب گردشگران داخلی و خارجی، به رونق اقتصادی شهر کمک کند.

از سوی دیگر، راه‌اندازی خانه خلاق صنایع‌دستی زمینه اشتغال‌زایی برای هنرمندان و صنعتگران بومی را فراهم می‌کند و به تداوم و پویایی هنرهای سنتی شهرستان بندرگز می‌انجامد. درمجموع، موزه تاریخ بندرگز نمونه‌ای از پیوند میراث تاریخی با توسعه فرهنگی است؛ پروژه‌ای که با تکمیل و بهره‌برداری از آن، گذشته بندرگز به سرمایه‌ای برای آینده این شهر تبدیل خواهد شد.

انتهای پیام/

کد خبر 1404103001657
دبیر مرضیه امیری

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha